İkarya Mercimeği (yeni oluşturulmuş çeşit)
Mercimek, Akdeniz diyetinin temel bakliyatı olarak, dünyaca tanınan Mavi Bölgelerden (Blue Zones) biri olan İkarya adası sakinlerinin uzun ömürlülüğünün temelini oluşturur. Yunan «İkarya» çeşidi, kalite ve lezzet özellikleriyle öne çıkar; Ege’nin kurak ve sıcak koşullarına özel olarak uyarlanmış bir ıslah programının ürünüdür ve tüketimi, bitkisel gıdalar ve baklagiller açısından zengin geleneksel İkarya beslenmesiyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır.
«İkarya Mercimeği», özel olarak, Yunan mercimek çeşidi «İkarya»ya (Lens culinaris Medik.) atıfta bulunur; bu çeşit ada için yerel bir popülasyon olmayıp, Larisa Yem Bitkileri ve Mera Bitkileri Enstitüsü (İKΦ & B) tarafından yeni oluşturulmuş bir çeşittir. Yunan «Thessalia» çeşidi ile Fransa’dan getirilen bir popülasyonun melezlenmesi yoluyla geliştirilmiştir. Bu çeşit, Mavi Bölge’nin sağlıklı beslenme anlayışı çerçevesinde, İkarya adasında da yetiştirilmektedir. Korumalı menşe adı (ΠΟΠ) veya coğrafi işaret (ΠΓΕ) statüsüne sahip değildir; çünkü yerel bir popülasyon değil, ıslah edilmiş bir çeşittir. Taneleri özellikle yassı ve iri, lekesiz, açık yeşil veya sarımsı renkte olan, geniş taneli veya iritaneli bir çeşit olarak nitelendirilir. Bin tane ağırlığı 75 ile 85 gram arasında değişir; bu da tanenin büyük boyutunu ortaya koymaktadır. Çeşit, mükemmel haşlanabilirliği ve son derece lezzetli tadı nedeniyle özellikle takdir görmektedir.
Adanın toprak ve iklim koşulları; ılıman, yağışlı kışlar ve kuru, sıcak yazlarla karakterize edilen Akdeniz iklimi ile dağlık ve yarı dağlık kuru tarım arazilerinin birlikteliği sayesinde, kuraklığa dayanıklı bir bitki olan mercimek yetiştiriciliği için idealdir.
Mercimek, geleneksel olarak İkarya’nın sulanmayan, yalnızca yağışlara dayanan kıraç tarlalarında yetiştirilen, sonbaharda ekilen bir yıllık bir bitkidir. “İkarya” çeşidi, yarı dik gelişen orta erkenci bir çeşittir ve kış soğuklarına (−10∘C’ye kadar) ve mildiyöye (Peronospora lentis) karşı dayanıklılık göstererek onu Akdeniz koşullarına uygun kılar. Yetiştiricilik genellikle, özellikle buğdayla, münavebe sistemi içinde yapılır; bu uygulama, kök nodüllerindeki azot bağlayıcı bakteriler sayesinde azot fiksasyonu yoluyla toprağın verimliliğini artırır ve böylece azotlu gübre ihtiyacını azaltır.
Yetiştiricilik süreci şunları içerir:
- Toprak Hazırlığı: Sonbaharın başında bir sürüm yapılır.
- Ekim: En uygun bitki sıklığının (yaklaşık 150.000 bitki/dekar) elde edilmesi için dekara 11−12 kilo tohum ekimi gereklidir.
- Hasat: Hasat genellikle, bitkiler olgunlaştığında, Haziran ayı civarında gerçekleştirilir.
- Standardizasyon: Harmandan sonra tohumlar temizlenir ve kurutulur. Çeşidin dekara ortalama verimi kıraç tarlalarda 140−180 kilo arasında değişmekte olup, kıraç koşullar için kayda değer bir üretimdir. Çeşit ayrıca organik tarım için de önerilmektedir.
Mercimek yetiştiriciliği, sınırlı bir alanda dahi yapılsa, İkaria’nın tarımsal öz yeterliliğine ve gıda güvenliğine önemli ölçüde katkıda bulunur. Mavi Bölge beslenmesinin temel unsurlarından biri olarak mercimek, adanın sağlıklı yaşamın örnek modeli olarak tanınırlığını artırmıştır. Çoğu zaman geleneksel ve organik uygulamalarla sürdürülen baklagil tarımı, tarımsal geleneği ve İkaria halkının kendine özgü beslenme modelini korumaktadır. Aynı zamanda, “Ikaria” çeşidi, Akdeniz koşullarına uyum sağlamış ulusal bir genetik kaynak olup, ülkenin diğer kuru tarım bölgelerinde de baklagil yetiştiriciliğinin güçlendirilmesi için değerlendirilebilir.
IKF & B Larisa tarafından “Ikaria” çeşidinin geliştirilmesinden önce, İkaria mercimeği yerel popülasyonlardan elde ediliyor ve nesilden nesle aktarılan geleneksel, kuru tarım yöntemiyle yetiştiriliyordu.
İkaria’da, tıpkı tüm Yunanistan’da olduğu gibi, mercimek özellikle oruç dönemlerinde yaygın olarak tüketilen başlıca oruç yemeğidir. Geleneksel Mercimek Çorbası (Fakes) tarifi yalnızca bir yemek değil, adanın sade ve sağlıklı günlük beslenme felsefesinin bir parçasıdır. Çoğu zaman bol zeytinyağıyla (sonunda eklenir), sebzeler ve otlarla pişirilir; bütüncül beslenme felsefesini takip eder.