Limnos Kuzusu -Agios Efstratios

Ürün, “Katsikaki Limnou / Katsikaki Limnou” adıyla Korunmuş Coğrafi İşaret (P.G.E.) olarak resmen tanınmıştır. Bu tanınma, Avrupa Birliği’nin yürütme tüzüğü aracılığıyla güvence altına alınmaktadır.

• Kimlik: Resmî ad “Katsikaki Limnou / Katsikaki Limnou”dur. Sınırları belirlenmiş coğrafi bölge, Ayios Efstratios’u da açıkça kapsamaktadır.
• MOP/MCİ statüsü: Korunmuş Coğrafi İşaret (K.C.İ.).
• Yıl / Tüzük: Tescil, 24 Kasım 2022 tarihli Komisyon’un (AB) 2022/2275 sayılı Yürütme Tüzüğü ile, adın MOP/MCİ siciline kaydedilmesi suretiyle yapılmıştır.
• Temel Şartnameler: Adın kullanımı, yalnızca sınırlandırılmış coğrafi bölge (Limnos ve Agios Efstratios) içinde doğan, yetiştirilen ve kesilen oğlaklar (küçük keçiler) için münhasıran izinlidir. Ata keçiler de aynı bölgede doğmuş ve yetiştirilmiş olmalıdır. Et, keçi karkaslarının genel ortalamasına kıyasla yüksek yağ içeriğiyle karakterize edilir; bu unsur, lezzetlilik ve aroma gibi duyusal özellikleri açısından belirleyicidir.

“Lemnos Keçisi”nin üretim coğrafi bölgesi, Limni Adası’nın tamamını ve Agios Efstratios (Aï Stratis) Adası’nın tamamını kapsamaktadır. Bölge, yüksek otlatma kapasitesi ve çeşitli aromatik bitki florasının varlığıyla karakterize edilir. Agios Efstratios geniş meralara sahiptir; adanın güneydoğu kesiminde hâkim olan meşe ormanı ise hayvanların beslenmesine benzersiz özellikler kazandırmaktadır. Adaya özgü, çoğunlukla tepelik ve volkanik jeolojik özellikler, Akdeniz iklimi ve görece izolasyonla birleşerek, yetiştiriciliğin temelini oluşturan, yerli bir florayı şekillendirmiştir; bu flora, doğrudan yağın ve dolayısıyla etin duyusal özelliklerini etkilemektedir.

“Lemnos/Agios Efstratios Keçisi”nin yetiştirme yöntemi gelenekseldir ve yaygın, serbest otlatmaya dayanır.

• Yetiştirme ve Beslenme: Keçiler (anaçlar ve oğlaklar) esas olarak adanın doğal meralarında serbest otlatma koşullarında yetiştirilir ve burada çeşitli ve aromatik bitkilerce zengin florayla beslenirler. Hayvanların meralara serbest ve zamanca uzun süreli erişimi, ürünün duyusal özellikleri açısından belirleyici faktördür; zira etin yağı, bitkilerin aromalarını kazanır. Tamamlayıcı olarak, keçilerin beslenmesinde başlıca, sınırlandırılmış coğrafi bölge içinde üretilen ürünleri içeren yem karışımları kullanılır; bunlar arasında tahıl taneleri, baklagil taneleri, tahıl samanı (özellikle durum buğdayı), yonca ve yağlı tohum ürünleri yer alır.
• Hayvan Irkı: PGI dosyasında Agios Efstratios için özgü, doğuştan gelen belirli bir keçi ırkından açıkça bahsedilmese de, yaygın yetiştiricilik ve serbest otlatma uygulaması, yerel koşullara dayanıklı ve adanın kıt bitki örtüsünü değerlendirebilen, Ege’ye özgü yerli veya uyum sağlamış ırkların kullanıldığını göstermektedir.
• Kesim: Üretim süreci (doğum, yetiştirme, kesim, kanın akıtılması, derinin yüzülmesi, iç organların çıkarılması) münhasıran sınırlandırılmış coğrafi bölge (Lemnos ve Agios Efstratios) içinde gerçekleştirilmelidir. Kesim karkası, seçilen kesim yaşı nedeniyle genellikle nispeten ağırdır (ağırlığı 8 kg’dan fazladır).

Hayvancılık ve özellikle “Limnos/Ayios Efstratios Kuzusu” üretimi, balıkçılıkla birlikte, Ayios Efstratios sakinlerinin başlıca ekonomik faaliyetlerinden birini oluşturmakta ve adanın ekonomik sürdürülebilirliğine belirleyici katkıda bulunmaktadır.

• Ekonomi ve İstihdam: Yaygın yetiştiricilik, doğal bir zenginlik kaynağı olan geniş meralardan yararlanmaktadır. Hayvancılık faaliyetinin sürdürülmesi, küçük yerleşimde birincil sektörü ve istihdamı korumaya yardımcı olmakta, turizme veya diğer faaliyetlere olan bağımlılığı azaltmaktadır.
• Çevresel Yönetim: Çevreyle dengeli geleneksel serbest otlatma uygulamaları, meraların biyolojik çeşitliliğinin korunmasına ve toprağın bozulmasının önlenmesine katkıda bulunarak, özellikle meşe ormanı gibi benzersiz ekosistemlere sahip bir adada bitki örtüsünün doğal yönetimi işlevini görmektedir.
• Kültürel Kimlik: Hayvancılık, Ayios Efstratios’un tarihine ve kültürüne (16. yüzyıldan itibaren ekonomik gelişme) derinlemesine kök salmış olup, et ve yerel süt ürünleriyle bağlantılı kırsal bir kimliği ve gelenekleri muhafaza etmektedir.

Ayios Efstratios’taki hayvancılığın kökleri yüzyıllar öncesine dayanır. Adanın 16. yüzyıldan itibaren başlayan ekonomik gelişimi, doğrudan hayvancılık (ve palamut toplama) ile ilişkilidir.

• Ekonomik Gelişim: Adanın modern tarihindeki sürgün yeri kimliğinin (Ay Stratis olarak da bilinir) aksine, ekonomik temeli erken dönemden itibaren hayvancılık etrafında şekillenmiştir.
• Toprak Mülkiyeti: Tarihsel olarak, Agios Efstratios’un toprağının büyük bir bölümü 11. yüzyıldan bu yana (Megistis Lavras, Dionysiou, Karakallou) Aynoroz Manastırlarına aitti ve hâlâ aittir; bu manastırlar söz konusu toprakları bölge sakinlerine kiraya vermektedir. Bu kendine özgü toprak mülkiyeti yapısı, muhtemelen mera alanlarının toplulukça işletildiği bir modeli teşvik ederek hayvancılığın gelişim biçimini etkilemiştir.
• Geleneksel Ürünler: Yerel et üretimi, özellikle oğlak ve kuzu eti, aynı keçilerin sütünden elde edilen melihloro (peynir), antheotiro ve mizithra gibi diğer ünlü yerel ürünlerin üretimiyle ayrılmaz biçimde bağlantılıdır.

Oğlak eti, Yunanistan’ın birçok yerinde olduğu gibi Agios Efstratios’un geleneksel kutlamalarında da merkezi bir unsurdur.

• Paskalya: Fırında pişirilen kuzu (veya oğlak) eti, Paskalya’nın diriliş sofrasındaki resmî yemekti ve ürünün yerel beslenme geleneğindeki önemini vurgulamaktaydı.
• Yerel Gastronomi: Oğlak ve kuzu eti, adanın son derece kaliteli yerel etlerinden biridir ve saf malzemeler kullanılarak geleneksel tariflerle pişirilmektedir.