Moschato Samos

Moschato Samos şarapları, Yunanistan’daki en önemli menşe adlarından biri olan, özellikle tatlı şaraplar açısından öne çıkan, Korunmuş Menşe Adı (ΠΟΠ) Samos (PDO-GR-A1564) olarak tescillidir. ΠΟΠ Samos coğrafi işareti, şarabın %100 oranında Moschato beyazı (veya Moschato aspro) çeşidinden ve Samos adasının sınırları belirlenmiş coğrafi bölgesi içinde üretildiğini güvence altına alır.

ΠΟΠ Samos’un temel şartnameleri şunları içerir:

• Çeşit: %100 Moschato Beyazı (Moschato Aspro mikrórrogo).
• Coğrafi Bölge: Kuzey kesim (Karlovasi Belediyesi bölgeleri; Kokkari, Vourliotes, Agios Konstandinos, Manolates, Stavrinides, Ampelos, Kontakeika, Ydrousse, Kontaioi, Agii Theodori, Platanos, Leka, Kastanea ve Kosmadei toplulukları), orta kesim (Pyrgos, Mesogeio, Pandroso, Koumaradei ve Mavratzei topluluklarının bölgeleri), doğu kesim (Samos Belediyesi bölgeleri; Pagondas, Chora, Mytilinioi, Vathy toplulukları), güney kesim (Spatharei Topluluğu bölgesi).
• Şarap Yapımı: ΠΟΠ Samos’un üretimi için üzümlerin preslenmesi ve şıranın şaraplaştırılması, ilgili koşulları sağlamaları kaydıyla, adadaki tüm şarap işletmelerinde, istisna hükmü temelinde (Resmi Gazete 1407/Β/25.11.1976) yapılmasına izin verilir.
• Şarap Tipleri: ΠΟΠ Samos şarapları arasında, diğerlerinin yanı sıra, kuvvetlendirilmiş tatlı şaraplar (Vins de Liqueurs, örneğin Samos Vin Doux ve Samos Vin Doux Naturel) ve doğal tatlı şaraplar (Vin Naturellment Doux, örneğin Samos Nectar) yer alır. Vin Doux tipi en popüler ve en temsil edici olanıdır.

Samos bağcılığı, Ampelos (veya Karvounis) ve Kerketeas dağlarının yamaçlarında, kıyı bölgelerinden başlayıp 800-900 metre rakıma kadar uzanması nedeniyle, adalı ve dağlık karakterin nadir bir birleşimiyle tanımlanır.

Toprağın özel morfolojisi belirleyici bir faktördür:

• Rakım ve Yönlenme: Bağlar çoğunlukla yamaçlarda kuru taş teraslar (pezula) üzerinde kuruludur ve sıkça kuzeye dönüktür; bu durum daha iyi drenaj sağlar ve yazın şiddetli öğle güneşinden koruma sağlayarak üzümün asiditesinin korunmasına katkıda bulunur. 50-900 m arasındaki rakım aralığı, şarapların aromatik özelliklerini güçlü biçimde etkileyen mikroiklimler oluşturur.
• Toprak ve İklim: Topraklar ağırlıklı olarak granitik ve şistlidir; düşük verimliliğe, nötr pH’a ve mükemmel drenaja sahiptir; bu özellikler yüksek yoğunlukta ve kalitede üzüm üretimini destekler. İklim tipik Akdeniz iklimidir; kışlar ılıman, yazlar serindir ve özellikle yaz aylarında rüzgârların etkisi, asmanın olgunlaşması ve sağlığı açısından önemli rol oynar.

Teraslarda yapılan bağcılık son derece maliyetlidir ve makineli çalışmayı zor, hatta imkânsız hâle getirir; el emeği gerektirir, ancak aynı zamanda özel bir güzelliğe ve çevresel değere sahip doğal bir peyzaj oluşturur.

POP Samos şaraplarının üretimi, geleneksel yetiştirme uygulamalarının modern şarap yapım teknikleriyle birleşmesine dayanır; beyaz Moshato çeşidi, teraslar üzerinde alçak kadeh formunda yetiştirilir.

Yetiştirme ve Hasat Yöntemi

Bağcılık, dağlık yapı ve terasların (kuru taş duvarlar) kullanımı nedeniyle son derece yoğundur; ortalama işletme büyüklüğünün küçük olması (yaklaşık 5 dönüm) üretim maliyetini önemli ölçüde yükseltir ve adadaki yaklaşık 2.000 bağcıdan sürekli bakım gerektirir. Bağ bozumu genellikle Ağustos ve Eylül aylarında yapılır. Toprakların düşük verimliliği ve bağların yönetimi, yıllık üzüm üretiminin düşük olmasına yol açar; üretim dönüm başına 1000 kilo düzeyini aşmaz.

POP Samos Tatlı Şaraplarının Şarap Yapımı

POP Samos tatlı şaraplarının temel tipleri şunlardır:

1. Samos Vin Doux (Tatlı Şarap / Vin de Liqueur):

Tatlı şarap (Vin doux), fermantasyon başlamadan önce şıraya, en az %95 hacmen alkol derecesine sahip üzüm kökenli alkol eklenmesiyle üretilir; böylece nihai ürün yasal olarak belirlenmiş edinilmiş ve toplam alkol derecesine sahip olur. Bu tip şarap, şıradaki tüm şekerleri içerir. Bununla birlikte, baz şıralar için en az %1 hacmen etil alkol içeriği kabul edilebilir. Bu tip şarap meşe fıçılarda beş yıl süreyle olgunlaştırılabilir.

2. Samos Vin Doux Naturel (Doğal Tatlı Şarap) VDN

Doğal tatlı şaraplar (Vin doux Naturel) ve seçilmiş bağlardan elde edilen doğal tatlı şaraplar (Vin doux Naturel-Grand Cru), fermantasyon sırasında, en az %95 hacmen alkol derecesine sahip üzüm kökenli alkolün, kullanılan şıra hacminin en az %5’i ve en çok %10’u oranında ya da nihai ürünün toplam alkol derecesinin %40’ı oranında eklenmesiyle üretilir.

3. Samos Vin Naturellement Doux (Doğal Olarak Tatlı Şarap/ Nectar):

Aşırı olgunlaşmış, güneşte kurutulmuş üzümlerden üretilir. Üzümlerin güneşte susuzlaştırılması (güneşte kurutma), şekerleri ve aromaları yoğunlaştırır. Bunu takiben sıklıkla en az altı yıl süreyle meşe fıçılarda olgunlaştırma uygulanabilir; bu da şaraba derin kehribar rengi ve karmaşık yaşlanma aromaları (kuru üzüm, bal, kuruyemiş, tütün) kazandırır.

Samos Misketi, adanın temel ekonomik, sosyal ve kültürel direğini oluşturmaktadır. Samos Birleşik Şarapçılık Tarımsal Kooperatifi (EOS Samos), Yunanistan’ın en eski kooperatiflerinden biri (1934’te kurulmuştur) ve 2017’de zorunluluğun kaldırılmasının ardından kurulan diğer şaraphaneler, adadaki yaklaşık 2.000 bağcının üzüm üretimini toplayıp şaraba dönüştürmektedir.

Samos’ta bağcılık binlerce aile için temel bir gelir kaynağıdır ve adanın insan eliyle şekillenen çevresini (taş duvarlar, teraslar) belirleyerek bağları, peyzajın ve kültürel mirasın ayrılmaz bir parçası haline getirmiştir. Şarabın ünü adayı uluslararası düzeyde tanıtarak şarap turizmi gibi diğer sektörleri de güçlendirmektedir.

Samos’ta şarabın tarihi 3.000 yıl öncesine dayanır; hatta tanrı Dionysos ile Amazonlar arasındaki mitolojik çatışmaya kadar uzanan atıflar vardır; bu çatışmanın sonunda bağın Samoslulara armağan edilmesiyle sonuçlandığı söylenir. Asmanın yetiştirilmesi, antik çağlardan Bizans’a, Osmanlı egemenliğinden 1912’de Yunanistan’la Birleşmeye kadar tarihin tüm dönemlerinde yerel toplum ve ekonomiyi belirleyici biçimde etkilemiştir.

Kritik bir tarihsel dönüm noktası, Fransa’da filokseranın ortaya çıktığı 1870 sonrası dönemdi. Fransız bağlarının tahrip olması, Samosluların şarabına olan talebin fırlamasına yol açtı; 1880’de satışlar ve fiyatlarda son derece önemli bir artış gerçekleşerek Samos’u kilit bir ihracat merkezi haline getirdi. Ancak kriz 1888’de filokseranın hızla yayılmasıyla adaya da geldi. Bağlar, kurtarılan misket çubuklarının aşılandığı, Amerikan kökenli dayanıklı anaçlar kullanılarak aşamalı olarak yeniden dikildi ve bugünkü bağ dokusunu oluşturdu. 1934’te EOS Samos’un kuruluşu, bu eşsiz ürünün kolektif yönetimi ve korunması ihtiyacına verilen kurumsal yanıt oldu.