Samos'un yerel çeşitlerinden yapılan sofra şarapları
Kuzey Ege’de yer alan Samos Adası, dünya çapında şaraplarının olağanüstü kalitesiyle tanınmaktadır; bunların başında, Samos bağlarının yaklaşık %95’ini kaplayan bir çeşit olan Beyaz Misket (Aspro Moschato) gelir. Yetiştirilen diğer çeşitler ise Fokiano, Retino ve Avgustiatis’tir. POP SAMOS şaraplarının dışında, adada yerel, kupaj ve sofralık diğer şaraplar da üretilmektedir. Özellikle, Beyaz Misket üzüm çeşidinden PİE EGE DENİZİ ve PİE AMPELOU YAMAÇLARI yerel şarapları, beyaz, roze ve kırmızı kupaj şarapların yanı sıra çok sayıda beyaz, roze ve kırmızı sofralık şarap üretilmektedir. Samos şaraplarının üretimi, kökleri derinlere uzanan bir antik geçmişe sahiptir ve adanın en önemli ekonomik ve kültürel dayanaklarından birini oluşturur. Bağcılık oldukça zahmetlidir; çünkü bağlar, arazinin yüksek eğimlerinden dolayı taş duvarlı teraslar (pezula) üzerinde kuruludur; bu, toprağı koruyan ve drenaja yardımcı olan geleneksel bir tekniktir. Samos şarapları uluslararası ün kazanmış olup, adadaki şarap işletmeleri ürünün toplanması, şaraplaştırılması ve 25’ten fazla ülkeye ulaştırılmasında belirleyici bir rol oynamaktadır.
Şartname
Çeşit: Beyaz Misket
Bağ Formu: Kase (kupa) formlu veya kısa budamalı telli terbiye sistemleri. Bağların yaşı üç (3) yıldan büyük olmalıdır.
Maksimum Verim: Hektar (ha) başına taze üzüm olarak 10.000 kg’ı veya hektar başına 80 HL şırayı aşamaz.
Modern beyaz şarap üretim teknolojisine uygun olarak üretilir ve alkollü fermantasyon sırasında sıcaklık 20 °C’yi geçmez.
PİE EGE DENİZİ şarabının üretim bölgesi, POP Samos üretim bölgesiyle çakışmaktadır. Ada genelinin neredeyse tamamını kapsar; ancak şu Belediye Birimlerinin bölgeleri hariçtir: Koumaika, Skouraika, Neochori, Marathokampos, Kallithea, Drakaioi, Miloi, Pythagoreio, Palaiokastro. Bağlar, deniz seviyesinden 900 metre yüksekliğe kadar, esas olarak Ampelos (Karvounis) ve Kerketeas (veya Kerkis) dağ sıralarının kuzey yamaçlarında uzanmaktadır.
Samos’un toprak ve iklim özellikleri son derece ayırt edicidir. İklim tipik Akdeniz iklimidir; sıcaklıklar ılımandır ve aşırı dalgalanmalar görülmez. Yazın sık esen kuzey-kuzeybatı rüzgarları yüksek sıcaklığı hafifletir ve üzümün sağlığına katkıda bulunur. Topraklar genel olarak kireçtaşı yapısındadır, kıraçtır ve eğimleri yüksektir. Erozyonla mücadele ve toprağın tutulması için teraslı tarım hayati önem taşır. Bu koşullar, büyük rakım farklarıyla birleştiğinde, güçlü aromatik özelliklere sahip üzümlerin oluşumuna katkı sağlar.
Şartname
Aspro Moşhato çeşidi.
Beyaz şarap üretiminde kullanılan modern teknolojiye uygun olarak üretilir ve alkollü fermantasyon sırasında sıcaklık 20 °C’yi aşmaz.
Asmaların terbiye sistemi bölge için yaygın olan tarımsal teknikleri takip eder.
İzin verilen azami verim, beyaz çeşitler için hektar (ha) başına on iki bin (12.000) kilo taze üzümdür.
Hektar (ha) başına azami verim nihai ürün olarak 90 HL’dir.
1990 yılında tesis edilen PGI Amphelos Yamaçları (PGI Slopes of Ampelos) bölgesi, POP Samos bölgesi dışında kalan ve Kallithea, Marathokampos, Neohori ve Skoureika, Marathokampos, Pythagoreio, Drakaioi, Palaiokastro bölgelerinde bulunan bağları kapsamaktadır.
Bunlar, üzerinde üzüm çeşidinin adı ve üretim yılının belirtilebildiği şaraplardır. Adada yetiştirilen çeşitli üzüm çeşitlerinden beyaz, roze ve kırmızı olarak üretilirler.
Samos’ta faaliyet gösteren yedi (7) şaraphaneden, P.O.P., P.G.E. ve çeşit şaraplarının dışında, birçok sofra şarabı da üretilmektedir; beyaz, roze ve kırmızı. Şeker içeriği bakımından ise sek, yarı sek, yarı tatlı ve tatlıdırlar.
Geleneksel adla anılan şaraplar
Çam reçinesi eklenmiş beyaz şaraplar. Bunlar bilinen “Recina”dır.
Samos’ta şarap üretimi, geleneksel uygulamalar ile modern teknolojik yöntemlerin uyumlu birlikteliğiyle karakterize edilir.
Yetiştirme Yöntemi
Yetiştirme uygulaması geleneksel modellere uyar:
- Şekil verme: Bağlar alçak kadeh formunda şekillendirilir, esas olarak susuz (kuru) tarımı destekleyecek şekilde.
- Budama: Üretimi kontrol etmek ve üzüm kalitesini iyileştirmek için kısa budama uygulanır.
- Teraslar: Kuru taş duvarlı inşa edilmiş terasların (pezoules) kullanımı en karakteristik geleneksel tekniktir. Bu yapılar, dik yamaçlarda bağcılığa imkân verir, güneşlenmeyi en üst düzeye çıkarır ve az miktardaki toprağı korur.
- Hasat: Bağ bozumu, arazinin eğimli yapısı nedeniyle Ağustos ve Eylül aylarında, üzüm istenen olgunluk seviyesine ulaştığında el ile yapılır.
Samos’ta şarap üretimi, adanın tarımsal ekonomisinin temel itici gücünü oluşturur. Yunanistan’ın en büyük ve en eski kooperatiflerinden biri olan EOS Samos, 2016’dan sonra kurulan (zorunluluğun kaldırılması) şaraphanelerle birlikte, adadaki bağların üretimini toplama ve şaraba dönüştürme görevini üstlenmiştir. Bu kolektif çaba, adanın yaklaşık 2.000 bağcısına gelir sağlamakta ve ürünü haksız rekabetten korumaktadır.
Etkisi aynı zamanda sosyal ve çevreseldir. Bağcılığın ve binlerce kilometreye ulaşan terasların korunması, yalnızca benzersiz kırsal peyzajı muhafaza etmekle kalmıyor, toprağı erozyondan ve orman yangınından da koruyor. Ayrıca, yüzlerce uluslararası ödüle sahip Samios şarabı, Samos’un gastronomi ve şarap turizmi destinasyonu olarak tanıtılmasında güçlü bir elçi işlevi görüyor.
Samos şarabının tarihi, bağcılığın M.Ö. 1. binyıldan önce başlamasıyla, yüzyılların derinliklerinde kaybolur. Efsaneye göre tanrı Dionysos, Moschato’yu Samoslulara armağan etmiştir. M.Ö. 5. yüzyıla ait sikkelerde amforalar ve üzüm salkımları tasvir edilmektedir. Tarihçi Hesychios, Samios üzümünü “çok tatlı ve aromatik” olarak anmaktadır.
Özellikle tatlı şarabın ticaretindeki büyük gelişme, Moschato’nun yetiştiriciliğine dair kanıtlarla birlikte, 16. yüzyıldan itibaren başlamıştır. Samos’un çiçek kokulu şarabı, 17. yüzyılın ortalarından itibaren temel ticari ürünlerden biri olmuş ve ticaret Rusya’ya, Avrupa’ya ve daha sonra, yaklaşık 1820 civarında, Amerika’ya kadar genişlemiştir. Modern tarihte belirleyici nokta, üretimi ve kaliteyi istikrara kavuşturan ve kolektif bir tarımsal örgütlenme modeli oluşturan EOS Samos’un 1934’te kurulmasıydı.
Samos’ta üretilen şaraplar, uluslararası yarışmalarda ve fuarlarda yüzlerce uluslararası ödül toplamıştır. Samos şarapları, en çok ödül alan Yunan şarapları arasında kabul edilmektedir.
Örnek son dönem ödüllerinden bazıları, önde gelen yarışmalarda:
- Decanter World Wine Awards (DWWA):
- 2017 yılında beş (5) şarap ödül aldı: Samos Anthemis, Samos Nectar, Samos Vin Doux, Samos Grand Cru ve Psiles Korfes.
- Femmes et Vins du Monde (Monaco):
- 2025 yılında, Samos Tarım Kooperatifleri Birliği (ΕΟΣ Σάμου) elmas ödüller (Diamond Awards) kazandı. Özellikle, Psiles Korfes Büyük Altın (NOVA D' OR) ile onurlandırılırken, yarı sek BABΕL beyaz şarabı da bir ödüle layık görüldü.
Yerel, çeşitsel, sofra şaraplarının kalori değeri, içerdikleri alkol ve şeker miktarına bağlıdır.
Örneğin, 13,5 alkol derecesine sahip bir sek şarap 79kcal/382kj değerindedir.
12,5 alkol derecesine sahip sek kırmızı şarap 77kcal/328kj içerir.
Yerel, çeşitsel, sofra şaraplarının kalori değeri, içerdikleri alkol ve şeker miktarına bağlıdır.
Örneğin, 13,5 alkol derecesine sahip bir sek şarap 79kcal/382kj değerindedir.
12,5 alkol derecesine sahip sek kırmızı şarap 77kcal/328kj içerir.